Heeft Poetin (gedeeltelijk) gelijk?

Dat de relaties tussen Rusland en de NAVO inmiddels zo ver onder nul zijn dat de Koude Oorlog erbij nog best aangenaam leek, is niets nieuws. En dat Poetin de schuld daarvoor pertinent bij het Westen legt is al evenmin wereldschokkend nieuws. Medvedev en de Russische pers volgen hem daar gewillig in. In het Westen worden de beschuldigingen op hoongelach onthaalt, maar schuilt er toch niet wat waarheid in wat de man zegt? Is de NAVO de „warmonger”, zoals RT de organisatie steeds met zeer veel finesse noemt?
Er komen in de pleidooien van Poetin tegen de NAVO steeds drie aspecten naar voor. Ten eerste trekt hij van leer tegen de bewapening van de NAVO-landen aan de Russische grenzen zoals Polen, Estland, Letland en Litouwen, die volgens hem de voorbereiding zou zijn om Rusland binnen te vallen. Ten tweede hamert hij steeds op de „ongeoorloofde” inmenging van de NAVO in Libië en Irak en ten derde beweert hij dat de NAVO niet mocht uitbreiden in Oost-Europa.
Over de eerste aantijging kunnen we kort en bondig zijn. Er is geen enkele reden waarom het Westen geïnteresseerd zou zijn in een open oorlog met Rusland. Zulk een conflict is in de 20ste eeuw steeds onder controle gehouden door het principe van MAD, Mutual Assured Destruction. Beide machtsblokken hadden (en hebben) genoeg vuurcapaciteit om de ander van de kaart te vegen. Een aanval van het Westen op Rusland zou bijgevolg de ondergang van Rusland betekenen en koning zijn van een kerkhof is vrij nutteloos. Maar bij zulk een oorlog zou ook het Westen weggevaagd worden; iets wat wij nog veel minder genegen zijn. De bewapening van de NAVO-lidstaten aan de Russische grenzen zijn een gevolg van art. 4 van het Verdrag van Washington, waarbij het de plicht is van de NAVO-landen om bij reële bedreiging van de territoriale integriteit van een lidstaat, dit land van de nodige militaire ondersteuning te voorzien. Poetin is, in tegenstelling tot wat men zou verwachten gelet zijn buitenlandpolitiek, geen uil. Hij weet goed genoeg wat er in het Verdrag van Washington staat. Ironisch genoeg is het de Russische troepenopbouw aan de grenzen van deze landen en het illegale ingrijpen in Oekraïne die de bedreiging vormen waar deze landen bescherming tegen vragen.

Het tweede punt ligt moeilijker. Poetin stelde ooit „No one wants the United Nations to suffer the fate of the League of Nations, which collapsed because it lacked real leverage. This is possible if influential countries bypass the United Nations and take military action without Security Council authorization.” Een waarheid als een koe. Zowel de Vrede van Westfalen als het Congres van Wenen stellen duidelijk dat elk militair ingrijpen in een andere soevereine staat verboden is. Het Handvest van de Verenigde Naties -welke vandaag de dag de hoogste autoriteit vormt- voorziet hier twee uitzonderingen op, waardoor een militair ingrijpen geoorloofd is. Er moet een expliciete vraag zijn van de soeverein of een bijzonder mandaat van de VN. Dat Poetin de vraag stelt wat de „Coalition of the Willing” in 2003 in Irak ging zoeken is een vraag die we ons allemaal moeten stellen. Er was geen VN-mandaat en er was zeker geen vraag van Saddam om zijn eigen stellingen te bombarderen. Er was enkel de leugen over massavernietigingswapens en een persoonlijke vendetta tussen de familie Bush en Saddam. Maar dit aangrijpen om te wijzen op de oorlogshonger van de NAVO zoals Poetin doet, is van de pot gerukt; de NAVO vocht niet mee.
Op een reportage van RT (moeilijk een objectieve nieuwsbron te noemen) is te zien hoe Poetin worstelt met de vraag wie de NAVO het recht heeft gegeven Khadaffi te doden. Wel, ook daar moeten we eerlijk in zijn; niemand. Wetende dat het helemaal niet de NAVO-troepen waren die Khadaffi’s verblijfplaats hebben bestormt en hem hebben gelyncht maar wel de lokale bevolking, zou je Poetin er bijna van verdenken valse verklaringen af te leggen en zich te goed te doen aan anti-westerse stemmingmakerij. Eveneens in diezelfde reportage stelt Poetin de vraag waarom de coalitie stellingen in Libië aanvalt; maar ook hier is er een kort antwoord mogelijk; VN resolutie 1973. Op 17 maart 2011 werd in de VN-Veiligheidsraad Resolutie 1973 goedgekeurd die alle VN-lidstaten (en dus ook de lidstaten van de NAVO) ertoe machtigde militair in te grijpen in Libië (met uitzondering van een bezettingsleger) ter bescherming van de Libische burgers. Van de vijftien zetels in de Raad, stemden 10 voor; Rusland onthield zich. Vreemd, want Rusland houdt een veto in de Veiligheidsraad en had dus, indien het niet akkoord was met de resolutie en een militair ingrijpen, eenvoudig de beslissing kunnen blokkeren.
De reportage gaat verder met de woorden „There are clearly double standards here.” Inderdaad, daar zijn we zeker van. Vraag is of het het Westen is dat in deze die dubbele standaard hanteert. Niet alleen de dubieuze houding van Poetin in Libië is zorgwekkend, ook zijn houding in Oost-Europa roept vragen op.

En hiermee ben ik aan het derde punt toegekomen; de uitbreiding van de NAVO.
Even terug naar het niet eens zo verre verleden; 1990. Op een hele resem van intensieve onderhandelingen over de hereniging van Duitsland en het toetreden van het land tot de NAVO valt op hoe zeer het een doorn in het oog is van de toenmalige USSR. Gorbatsjov stelt zich welwillend op, maar de rest van zijn entourage is dat veel minder. Op verschillende niveau’s wordt onderhandelt en worden beloften gemaakt, welke geconsolideerd worden in het Einigungsvertrag van 3 oktober 1990.
Er zijn bewijzen te over dat in deze onderhandelingen de belofte werd gemaakt dat, indien de USSR haar fiat gaf voor de Duitse hereniging en haar toetreding tot de NAVO, de NAVO op haar beurt niet zou uitbreiden naar het oosten. De USSR zou zo haar invloed in Oost-Europa kunnen behouden. Het waren loze beloftes die wrok oproepen. Beloftes die niet gemaakt hadden mogen worden, maar die desalniettemin wel gegeven werden. Het is logisch dat Poetin daarop ageert; de beloftes zijn gebroken. Maar ook hier is er meer dan één luik aan het verhaal. In de eerste plaats zijn de beloftes nooit officieel gemaakt. Er wordt geen melding van gemaakt in enig verdrag en zijn nooit geratificeerd. Bijgevolg hebben ze geen enkele rechtsgeldigheid. Ten tweede werden de beloftes gemaakt aan de toenmalige leiders van de USSR, dat is opgehouden te bestaan met Verklaring 142-H, welke is voorgelezen door Gorbatsjov. Huwelijken staan enkel ‘tot de dood hen scheidt’. Rusland is de USSR niet. Hoewel ik in deze eerste twee punten de visie van Rusland best kan begrijpen; beloftes maken nu eenmaal schuld, wens ik nogmaals te wijzen op de Vrede van Westfalen, het Congres van Wenen en het Handvest van de Verenigde Naties. Soevereiniteit geeft staten absoluut zelfbeschikkingsrecht in hun nationale en internationale politieke handelen met de uitzondering van oorlogsvoering. Het aansluiten bij elke internationale organisatie, unie en alliantie is een beslissing die genomen wordt door de staat op zich. Het dreigen met geweld als drukkingsmiddel om landen te doen afzien van hun lidmaatschap is een schending van het internationale recht, dat Rusland zelf mee heeft goedgekeurd. De Oost- en Noord-Europese landen zijn soevereine gebieden die het fiat van Mother Russia niet nodig hebben in zowel hun nationale als internationale politieke handelen. Het concept van soevereiniteit waar Rusland zo graag mee schermt, schenden ze zelf alsof het een lieve lust is; Oekraïne, Georgië,…

Daarbij bewijst Rusland nog maar eens niet mee te kunnen in de moderne internationale constellatie. De macht van Moskou is niet meer deze van voor 1989. De wereld is veranderd en landen treden uit vrije wil in allianties, organisaties en unies. Naburige landen in allianties dwingen was misschien een hobby van Hitler en Stalin, het hoort niet meer thuis in de internationale betrekkingen van de 21ste eeuw.
Het bewijst echter ook dat Poetin misschien wel een gevaarlijke gek is, hij is zeker niet dom. Hij speelt handig met zijn positie in de VN om de NAVO onder druk te zetten en af te dreigen.

De einkreisung van Rusland door de VS, nog een van Poetins stokpaardjes om te gebruiken als casus belli, bewijst echter zijn kennis van de grote geostrategische theorieën. De huidige strijd over de macht in Oost- en Noord-Europa baseert zich op Spykman’s Rimland-theorie en Brzezinski’s Grand Chessboard. Beide theorieën zijn gestoeld op de visie van Mackinder, welke stelt dat de ontsluiting eind 19e en vooral begin 20ste eeuw van Centraal-Azië door Rusland een verschuiving in de machtsbalans zou betekenen. Het is deze ontwikkeling, gecombineerd met de Russische machtinvloed in de Balkan en de snelle (en voorbarige) mobilisatie in 1914, die Wilhelm II deden besluiten tot de aanval op Frankrijk. Spykman bouwde verder op de theorieën van Mackinder, maar stelde dat het omringende land veel belangrijker zou worden. Wie het zogenaamde Rimland controleert, controleert volgens hem de geopolitiek. Het Rimland omvat Oost-Europa vanaf Scandinavië, over Turkije en het Midden-Oosten, Perzië, Zuid-Oost Azië, West-China en het uiterste oosten van Rusland. Brzezinski ging nog een stap verder en stelde dat een eenmaking van het Euraziatisch continent een einde zou maken aan de Amerikaanse hegemonie.

We moeten ons hier in het westen ervoor hoeden niet alles in de schuld van één man te steken; de klachten van Poetin zijn niet allemaal onterecht. Maar hij manipuleert ze dusdanig dat elk van hen op zich een casus belli zou kunnen gaan vormen. Poetin’s huidige beleid wordt gekenmerkt door tegenstrijdigheden en wapengekletter. Toch zou het onderschatten van zijn intellect de grootste fout zijn die de Westerse mogendheden vandaag kunnen maken. De man is zeer gedreven, heel goed op de hoogte van wat er gebeurt in de wereld en kent de geostrategische wereldkaart en bijhorende theorieën als zijn broekzak. Zijn inzicht en intellect maken van hem ’s werelds gevaarlijkste staatsman sinds 1945…

Wladimir-Poetin

update 02/09/2015

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s